ex. Hr.Ms. MERCUUR

Wapenschild Hr.Ms.Onverschrokken

De voormalige Oceaan Mijnenveger Hr.Ms. Onverschrokken M886 werd in 1965 her bestemd als escortevaartuig A856 en in 1972 omgebouwd tot torpedowerkschip ex Hr.Ms. Mercuur A856. Na de definitieve uitdienststelling in 1986 kreeg het schip een nieuw “leven” als museumschip, korte tijd in Amsterdam, 23 jaar in Scheveningen en binnenkort in Vlissingen.

Het schip werd gebouwd in de Verenigde Staten van Amerika als eenheid van de niet-magnetische Aggressive Class houten oceaan mijnenvegers met nummer MSO 483. Van dit type werden er meer dan 80 gebouwd. De Mercuur is het laatst overgebleven, vrijwel complete schip van die klasse[1].

Om tijdens de Koreaanse Oorlog (1950-’53) zo snel mogelijk voldoende eenheden beschikbaar te krijgen voor de mijnenbestrijding, werden diverse kleinere werven in de VS ingezet om een aantal eenheden van deze klasse te bouwen. Zo werd MSO 483 in 1953-‘54 gebouwd op de werf van Peterson Builders, Sturgeon Bay, Wisconsin, aan de Grote Meren en op 22 juli 1954 overgedragen aan Nederland in het kader van de Mutual Defense Assistance Program (MDAP). Het naoorlogs Marshallplan voorzag niet in de wederopbouw van de Europese strijdkrachten. Aan Westerse zijde groeide evenwel de vrees voor een Sovjet-aanval. De VS besloot daarom parallel aan het Marshallplan te assisteren met de militaire wederopbouw door het MDAP. Nederland kreeg totaal zes eenheden van deze klasse in bruikleen. Als mijnenveger zijn deze eenheden slechts sporadisch in dienst geweest. In 1965 werden ze geklasseerd als het escortevaartuig en kregen de schepen een A-nummer.    In 1972 werd de Onverschrokken omgebouwd voor taken als torpedowerkschip om zo de functie van het toenmalige torpedo-inschietschip Mercuur over te nemen.

Wapenschil Hr.Ms.Mercuur

Na die aanpassingen werd ook de naam “Mercuur” aan de A856 toegekend, zoals de torpedohulpschepen steeds hebben geheten en werd het schip ingedeeld bij de Onderzeedienst. In tegenstelling tot de periode als Onverschrokken heeft het schip als Mercuur veel gevaren. Op 12 februari 1986 werd het schip definitief uit dienst gesteld en op 16 februari 1986 werd de inmiddels nieuw gebouwde opvolger A900 in Vlissingen in dienst gesteld; ook weer Mercuur geheten. Na de uitdienststelling in 1987 werd het schip aanvankelijk in bruikleen gegeven aan de Stichting Nautisch Kwartier Amsterdam. Toen deze stichting niet tot een succesvolle exploitatie bleek te kunnen komen, werd het schip weer teruggenomen door de Koninklijke Marine. In 1992 kwam de reeds eerder opgerichte Stichting Behoud Maritieme Monumenten (SBMM) met de Koninklijke Marine een nieuwe bruikleen overeen en werd een afmeerplek gevonden in Scheveningen. Met een aantal enthousiaste vrijwilligers was het mogelijk om in 1993 een deel van het schip open te stellen voor publiek. Sindsdien is de Mercuur steeds verder gerenoveerd en werd zij een vertrouwd gezicht als maritiem museum in de Tweede Binnenhaven van Scheveningen.

In februari 2015 liet Defensie alle museumschepen op de aanwezigheid van asbest onderzoeken. Toen ook aan boord van de Mercuur hiervan sporen werden aangetroffen, gaf Defensie de opdracht het schip te sluiten in afwachting van verdere besluitvorming. Eind december 2015 bleek de verdere exploitatie van het schip in Scheveningen niet meer mogelijk. In januari 2016 bleken er op initiatief van de Stichting Maritiem Erfgoed Vlissingen (SMEV) mogelijkheden om de exploitatie alsnog voort te zetten in Vlissingen. Defensie bleek desgevraagd bereid dit initiatief te ondersteunen en de SMEV en de Gemeente Vlissingen de gelegenheid te bieden met een voldoende overtuigend plan te komen om dat initiatief te realiseren. Dat plan is inmiddels gepresenteerd en geaccepteerd. Na de sanering zal het schip vermoedelijk medio augustus 2017 wederom als museumschip afmeren in Vlissingen.

[1] In de VS werd enige jaren geleden nog een romp van zo’n schip gevonden, waar vrijwilligers inmiddels trachten weer de oorspronkelijke MSO 458 USS Lucid van te maken (zie : https://stocktonhistoricalmaritimemuseum.org/)